Ειδική Αλλεργιολόγος Παίδων & Ενηλίκων

Κνησμός

Ο κνησμός είναι η ενοχλητική αίσθηση στο δέρμα που προκαλεί την ανάγκη να ξύσουμε το δέρμα μας.

3 απλά βήματα για την

Αντιμετώπιση Αλλεργιών

1

Λήψη Ιστορικού

Συλλέγονται πληροφορίες σχετικά με το είδος των συμπτωμάτων, την διάρκεια και την χρονική κατανομή τους και γίνεται μία αρχική εκτίμηση της αλλεργικής πάθησης

2

Κλινική Εξέταση

Αναζητούνται χαρακτηριστικά ευρήματα που να μας κατευθύνουν προς μια αλλεργική πάθηση μέσα από την εξέταση του δέρματος, της μύτης και των πνευμόνων

3

Ειδικές Δοκιμασίες

Μέσω δερματικών και άλλων δοκιμασιών γίνεται διερεύνηση και διάγνωση της αλλεργικής πάθησης και προτείνεται η κατάλληλη θεραπεία

Αντιμετωπίστε τώρα

Κνησμός (Φαγούρα)

Τι είναι ο κνησμός;

Ο κνησμός είναι η ενοχλητική αίσθηση στο δέρμα που προκαλεί την ανάγκη να ξύσουμε το δέρμα μας. Μπορεί να αφορά ένα μικρό σημείο (π.χ. χέρια, πόδια, τριχωτό κεφαλής) ή να είναι γενικευμένος σε όλο το σώμα. Μερικές φορές υπάρχει εμφανές εξάνθημα· άλλες φορές το δέρμα φαίνεται φυσιολογικό αλλά ο κνησμός είναι έντονος.

Είναι πάντα κάτι αθώο;

Συχνά ναι, ειδικά όταν οφείλεται σε ξηροδερμία, ήπιο ερεθισμό, τσίμπημα εντόμου ή μια παροδική αλλεργική αντίδραση.

Όμως, όταν ο κνησμός είναι επίμονος, γενικευμένος, χωρίς εμφανή δερματική αιτία ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, μπορεί να αποτελεί ένδειξη υποκείμενου νοσήματος και χρειάζεται διερεύνηση.

Ποια είναι τα πιο συχνά αίτια κνησμού στο δέρμα;

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η αιτία βρίσκεται στο ίδιο το δέρμα. Η ξηροδερμία, ιδιαίτερα τον χειμώνα ή σε μεγαλύτερες ηλικίες, αποτελεί ίσως τον πιο συχνό λόγο εμφάνισης κνησμού. Το δέρμα χάνει την υγρασία και τον προστατευτικό του φραγμό, με αποτέλεσμα να γίνεται ευαίσθητο. Παρόμοια ενόχληση προκαλούν η ατοπική δερματίτιδα (έκζεμα), η ψωρίαση και η κνίδωση. Σε άλλες περιπτώσεις, μυκητιάσεις ή δερματίτιδα εξ επαφής – από σαπούνια, απορρυπαντικά, καλλυντικά ή φυτά – μπορεί να ευθύνονται, ενώ δεν πρέπει να ξεχνάμε και τα τσιμπήματα εντόμων, ιδιαίτερα στα παιδιά.

Τι γίνεται όμως όταν ο κνησμός συνοδεύεται από μεταδοτικά αίτια; Λοιμώξεις και παρασιτώσεις, όπως η ψώρα ή οι ψείρες, είναι κλασικά παραδείγματα έντονου, συχνά νυχτερινού κνησμού. Η ανεμοβλογιά, αλλά και επιμολύνσεις του δέρματος από βακτήρια ή μύκητες, μπορούν επίσης να προκαλέσουν σημαντική φαγούρα, ιδιαίτερα όταν το δέρμα έχει ήδη τραυματιστεί από το ξύσιμο.

Και αν το δέρμα φαίνεται σχεδόν φυσιολογικό; Σε αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να σκεφτούμε συστηματικά αίτια. Ο κνησμός μπορεί να σχετίζεται με ηπατικές παθήσεις και χολόσταση, με νεφρική ανεπάρκεια, με διαταραχές του θυρεοειδούς ή με σιδηροπενική αναιμία. Επίσης, μπορεί να εμφανιστεί σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, HIV ή χρόνια ηπατίτιδα. Σπανιότερα, ένας επίμονος, ανεξήγητος κνησμός μπορεί να συνδέεται με ορισμένες κακοήθειες, όπως τα λεμφώματα, και γι’ αυτό δεν πρέπει να αγνοείται.

Υπάρχει κνησμός που οφείλεται σε παθήσεις νευρικού συστήματος- προσβολή νεύρων. Ο νευροπαθητικός κνησμός μπορεί να εμφανιστεί μετά από έρπητα ζωστήρα, αλλά και σε ορισμένους ασθενείς με σκλήρυνση κατά πλάκας. Υπάρχουν ακόμη τοπικά σύνδρομα, όπως ο βραχιονοκερκιδικός κνησμός, που ταλαιπωρούν έντονα χωρίς εμφανές εξάνθημα.

Τι ρόλο παίζουν οι ορμόνες; Κατά την εγκυμοσύνη, ο κνησμός μπορεί σε ειδικές περιπτώσεις να σχετίζεται με χολόσταση κύησης και να χρειάζεται άμεση διερεύνηση. Στην εμμηνόπαυση, οι ορμονικές αλλαγές και η ξηρότητα του δέρματος συχνά οδηγούν επίσης σε αυξημένο αίσθημα κνησμού.

Μπορεί να φταίνε φάρμακα; Ναι, κάποια φάρμακα όπως, οπιοειδή, ορισμένα αντιβιοτικά και αρκετά ακόμη φάρμακα μπορούν να προκαλέσουν ή να επιδεινώσουν τον κνησμό, ιδιαίτερα όταν αυτός ξεκινά μετά την έναρξη μιας νέας αγωγής.

Το άγχος, η κατάθλιψη μπορούν να εντείνουν ή να συντηρούν τον κνησμό, ειδικά όταν υπάρχει ήδη κάποια οργανική βάση. Έτσι δημιουργείται συχνά ένας φαύλος κύκλος κνησμού–ξεσμού–άγχους.

Τι μπορώ να κάνω άμεσα στο σπίτι για ανακούφιση;

Ο βασικός στόχος είναι να σπάσει ο φαύλος κύκλος του κνησμού και του ξυσίματος. Η σωστή ενυδάτωση είναι το πρώτο και σημαντικότερο βήμα. Προτιμώνται άοσμα, υποαλλεργικά προϊόντα, σε μορφή κρέμας ή αλοιφής, ιδιαίτερα σε ξηροδερμία, και εφαρμόζονται αμέσως μετά το μπάνιο, όταν το δέρμα είναι ακόμη ελαφρώς νωπό. Δροσερές κομπρέσες, χλιαρό – όχι καυτό – ντους βοηθούν. Ο καθαρισμός πρέπει να είναι ήπιος, με άοσμα καθαριστικά, αποφεύγοντας αντισηπτικά και αρωματικά αφρόλουτρα. Το τρίψιμο με σφουγγάρι καλό είναι να αποφεύγεται. Τα ρούχα παίζουν σημαντικό ρόλο: βαμβακερά και φαρδιά είναι προτιμότερα, ενώ μάλλινα ή συνθετικά που ακουμπούν απευθείας στο δέρμα συχνά επιδεινώνουν τον κνησμό. Αντί για ξύσιμο, μπορούν να βοηθήσουν μηχανικές τεχνικές, όπως πίεση ή ελαφρύ τρίψιμο με την παλάμη, ενώ τα κοντά νύχια και, στα παιδιά ή στο νυχτερινό ξύσιμο, τα βαμβακερά γάντια μειώνουν τους τραυματισμούς. Ορισμένα φάρμακα, όπως τοπικά κορτικοστεροειδή για λίγες ημέρες σε μικρές φλεγμονώδεις περιοχές ή αντιισταμινικά από το στόμα, μπορούν να βοηθήσουν σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.

Πότε χρειάζεται ιατρική αξιολόγηση;

Η συμβουλή γιατρού είναι απαραίτητη όταν ο κνησμός διαρκεί πάνω από δύο εβδομάδες και δε βελτιώνεται με απλά μέτρα, όταν είναι έντονος, γενικευμένος ή ξυπνά τον ασθενή τη νύχτα. Επίσης, όταν συνοδεύεται από πυρετό, απώλεια βάρους, νυχτερινούς ιδρώτες ή έντονη κόπωση, όταν υπάρχουν σημεία λοίμωξης στο δέρμα, όταν ξεκίνησε μετά από νέο φάρμακο ή όταν εμφανίζεται στην εγκυμοσύνη, ιδιαίτερα αν είναι έντονος και γενικευμένος.

Τι εξετάσεις μπορεί να χρειαστούν;

Ανάλογα με την κλινική εικόνα, ο γιατρός μπορεί να προτείνει εξετάσεις αίματος για αναιμία ή ηωσινοφιλία, έλεγχο ηπατικής και νεφρικής λειτουργίας, θυρεοειδικό έλεγχο και, σε ειδικές περιπτώσεις, περαιτέρω εξετάσεις ή δερματολογική εκτίμηση, ακόμη και βιοψία. Ο στόχος δεν είναι απλώς να σταματήσει ο κνησμός, αλλά να βρεθεί και να αντιμετωπιστεί σωστά η αιτία του.