- 6972 328 273
- mirtopotika@gmail.com
- Τρίκαλα & Γρεβενά
- Δε - Πα: Κατόπιν ραντεβού
Η ατοπική δερματίτιδα (έκζεμα) είναι μια πολύ συχνή, χρόνια και μη μεταδοτική φλεγμονώδης δερματοπάθεια.
Συλλέγονται πληροφορίες σχετικά με το είδος των συμπτωμάτων, την διάρκεια και την χρονική κατανομή τους και γίνεται μία αρχική εκτίμηση της αλλεργικής πάθησης
Αναζητούνται χαρακτηριστικά ευρήματα που να μας κατευθύνουν προς μια αλλεργική πάθηση μέσα από την εξέταση του δέρματος, της μύτης και των πνευμόνων
Μέσω δερματικών και άλλων δοκιμασιών γίνεται διερεύνηση και διάγνωση της αλλεργικής πάθησης και προτείνεται η κατάλληλη θεραπεία
Η ατοπική δερματίτιδα (έκζεμα) είναι μια πολύ συχνή, χρόνια και μη μεταδοτική φλεγμονώδης δερματοπάθεια. Το δέρμα γίνεται ξηρό, ευαίσθητο και υπερευαίσθητο, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται εξάρσεις με φαγούρα και χαρακτηριστικές βλάβες.
Το πιο βασικό σύμπτωμα είναι ο έντονος κνησμός: το παιδί (ή ο ενήλικας) ξύνεται, ο δερματικός φραγμός τραυματίζεται, η φλεγμονή αυξάνει και έτσι δημιουργείται ο γνωστός φαύλος κύκλος κνησμός-ξεσμός. Συχνά υπάρχει και οικογενειακό ιστορικό αλλεργικών παθήσεων (άσθμα, αλλεργική ρινίτιδα, τροφικές αλλεργίες), γι’ αυτό και μιλάμε για ατοπική προδιάθεση. Παρ’ όλα αυτά, το έκζεμα δε σημαίνει πάντα ότι φταίει μία συγκεκριμένη αλλεργία ή ότι πρέπει να αποφύγουμε συγκεκριμένες τροφές χωρίς τεκμηρίωση.
Πρόκειται για μία από τις συχνότερες αλλεργικές/ατοπικές παθήσεις. Η συχνότητά της έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα στις κοινωνίες δυτικού τύπου. Σε πολλές περιοχές κυμαίνεται περίπου στο 10% ενώ σε ορισμένες χώρες μπορεί να φτάσει ακόμη και το 20–25%. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι σε κάθε σχολική τάξη ή παιδική χαρά, αρκετά παιδιά έχουν ιστορικό ατοπικής δερματίτιδας σε κάποια φάση της ζωής τους.
Η ατοπική δερματίτιδα μπορεί να εμφανιστεί σε όλες τις ηλικίες, όμως συχνά ξεκινά νωρίς στην παιδική ζωή και μεταβάλλεται με τα χρόνια.
Α. Βρεφική φάση (βρεφικό έκζεμα)
Συνήθως εμφανίζεται γύρω στον 2ο–3ο μήνα ζωής. Οι βλάβες εντοπίζονται συχνά στο πρόσωπο και στο κεφάλι, αλλά μπορεί να επεκταθούν και στο σώμα. Μπορεί να βλέπουμε ερυθρές πλάκες με έντονη ξηρότητα, μικρά κυστίδια που σπάζουν και αφήνουν υγρό, δημιουργώντας κρούστες. Το βρέφος δεν μπορεί να ξυστεί, αλλά τρίβει τις περιοχές στα ρούχα ή στο σεντόνι και δείχνει έντονη ανησυχία, ειδικά στον ύπνο.
Β. Παιδική φάση
Αφορά περίπου από 4–5 ετών έως και την εφηβεία. Οι βλάβες τείνουν να εμφανίζονται σε συγκεκριμένες περιοχές όπως πίσω από τα γόνατα, στις καμπτικές επιφάνειες των αγκώνων, στον τράχηλο, στα βλέφαρα, στους καρπούς. Σε αυτή τη φάση είναι πιο εμφανείς οι τυπικές εκζεματικές βλάβες και συνήθως υπάρχει γενικευμένη ξηροδερμία.
Γ. Ενήλικη φάση
Σε αρκετούς βελτιώνεται σημαντικά, όμως σε άλλους επιμένει ή επανεμφανίζεται. Συχνά εντοπίζεται περισσότερο σε χέρια, πόδια και τράχηλο, χωρίς να αποκλείονται εξάρσεις και σε άλλες περιοχές. Ιδιαίτερη ενόχληση προκαλεί όταν προσβάλλονται τα χέρια (λόγω πλυσίματος, επαφής με ερεθιστικούς παράγοντες).
Η ακριβής αιτία δεν είναι μία. Η ατοπική δερματίτιδα φαίνεται να οφείλεται σε συνδυασμό γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Πολύ συχνά υπάρχει ιστορικό αλλεργίας στον έναν ή και στους δύο γονείς. Ο δερματικός φραγμός δε λειτουργεί όσο καλά θα έπρεπε: το δέρμα χάνει εύκολα νερό, ξηραίνεται, και αφήνει πιο εύκολα ερεθιστικούς παράγοντες να προκαλέσουν φλεγμονή. Όσον αφορά τα αλλεργιογόνα, συζητιούνται συχνά οι τροφές και τα αεροαλλεργιογόνα (π.χ. ακάρεα σκόνης). Είναι αλήθεια ότι σε αρκετούς ασθενείς βρίσκουμε ευαισθητοποίηση σε αλλεργιογόνα (δερματικά τεστ ή ειδική IgE), όμως αυτό δε σημαίνει πάντα ότι υπάρχει ξεκάθαρη αιτιολογική σχέση ή ότι η αποφυγή θα λύσει το πρόβλημα. Η κλινική εικόνα και το ιστορικό είναι αυτά που καθοδηγούν την αξιολόγηση.
Πέρα όμως από τα αίτια, υπάρχουν πολλοί εκλυτικοί παράγοντες που κάνουν την πάθηση να εμφανίζει εξάρσεις:
Η θεραπεία περιλαμβάνει ένα ολοκληρωμένο πλάνο ελέγχου με στόχο να κρατάμε το δέρμα υγιές, να μειώνουμε τις εξάρσεις και να προστατεύουμε την ποιότητα ζωής. Οι βασικοί στόχοι είναι: να μειώσουμε τους εκλυτικούς παράγοντες, να ελέγξουμε τον κνησμό, να ενυδατώσουμε σωστά το δέρμα, να επουλώσουμε τις βλάβες και να μειώσουμε τις υποτροπές, ενώ παράλληλα να στηρίξουμε τη διαχείριση του stress.
Η βάση της θεραπείας είναι η καθημερινή ενυδάτωση. Η επαρκής, συστηματική χρήση ενυδατικών και μαλακτικών σκευασμάτων είναι ο ακρογωνιαίος λίθος: αποκαθιστά μέρος του δερματικού φραγμού, μειώνει την ξηρότητα και κάνει τις εξάρσεις λιγότερο συχνές και λιγότερο έντονες. Η επιλογή του κατάλληλου προϊόντος γίνεται εξατομικευμένα (ανά ηλικία, περιοχή, εποχή, ανοχή), και χρειάζεται συνέπεια.
Στην οξεία φάση (όταν υπάρχουν ενεργές βλάβες), συχνά απαιτούνται τοπικά κορτικοστεροειδή για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και με σωστό τρόπο χρήσης. Όταν χρησιμοποιούνται όπως πρέπει, είναι αποτελεσματικά και ασφαλή. Τα τελευταία χρόνια υπάρχουν επίσης μη στεροειδείς τοπικές θεραπείες όπως οι αναστολείς καλσινευρίνης, με συγκρίσιμη αποτελεσματικότητα σε πολλές περιπτώσεις και χωρίς ορισμένες από τις κλασικές τοπικές παρενέργειες των στεροειδών (ιδιαίτερα χρήσιμες σε ευαίσθητες περιοχές όπως πρόσωπο και βλέφαρα). Ο κνησμός πρέπει να ελέγχεται, γιατί δεν είναι μόνο βασανιστικός, οδηγεί σε ξύσιμο, τραυματισμό και επιμόλυνση και αυξάνει τις υποτροπές.
Σε πιο ανθεκτικές ή εκτεταμένες περιπτώσεις, υπάρχουν νεότερες εξειδικευμένες συστηματικές θεραπείες (βιολογικοί παράγοντες), που αποφασίζονται με βάση τη βαρύτητα και την επίδραση της ατοπικής δερματίτιδας στην καθημερινότητα.
Η καθημερινή φροντίδα κάνει συχνά τη μεγαλύτερη διαφορά. Αποφεύγουμε τις απότομες μεταβολές θερμοκρασίας και την υπερθέρμανση του σώματος. Το μπάνιο καλό είναι να γίνεται μία φορά την ημέρα, σύντομο, με χλιαρό νερό (όχι καυτό). Δε χρειάζονται αντισηπτικά σαπούνια· αντίθετα, συχνά στεγνώνουν το δέρμα και το επιδεινώνουν. Μετά το μπάνιο σκουπίζουμε ταμποναριστά, χωρίς έντονο τρίψιμο, και βάζουμε την ενυδατική άμεσα.
Επιλέγουμε βαμβακερά ρούχα που ακουμπούν στο δέρμα και αποφεύγουμε μάλλινα, συνθετικά υφάσματα όταν ενοχλούν. Κρατάμε τα νύχια κοντά και καθαρά (στα μικρά παιδιά βοηθούν γαντάκια στον ύπνο). Προσπαθούμε να περιορίσουμε το έντονο ξύσιμο, γιατί αυξάνει τον κίνδυνο επιμόλυνσης.
Τέλος, είναι σημαντικό ο ασθενής και οι γονείς να μάθουν να αναγνωρίζουν σημάδια λοίμωξης: περιοχή που γίνεται πολύ θερμή και κόκκινη, εμφάνιση φλυκταινών/πύου, κίτρινες κρούστες, ή πυρετός στα μικρά παιδιά. Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται άμεση επικοινωνία με τον γιατρό.
Η ατοπική δερματίτιδα είναι χρόνια, αλλά με σωστή καθοδήγηση και σταθερή ρουτίνα μπορεί να ελεγχθεί αποτελεσματικά και να επιτρέψει φυσιολογική καθημερινότητα. Οι νεότερες διαθέσιμες συστηματικές θεραπείες προσφέρουν βελτίωση στην ποιότητα ζωής ακόμη και στους ασθενείς με βαρύτερες μορφές ατοπικής δερματίτιδας.