Αλλεργία στα Αντιβιοτικά

Αλλεργία σε αντιβιοτικό προκαλείται όταν ο οργανισμός εμφανίζει ανοσολογική αντίδραση σε φάρμακο.

3 απλά βήματα για την

Αντιμετώπιση Αλλεργιών

1 Λήψη Ιστορικού

Συλλέγονται πληροφορίες σχετικά με το είδος των συμπτωμάτων, την διάρκεια και την χρονική κατανομή τους και γίνεται μία αρχική εκτίμηση της αλλεργικής πάθησης

2 Κλινική Εξέταση

Αναζητούνται χαρακτηριστικά ευρήματα που να μας κατευθύνουν προς μια αλλεργική πάθηση μέσα από την εξέταση του δέρματος, της μύτης και των πνευμόνων

3 Ειδικές Δοκιμασίες

Μέσω δερματικών και άλλων δοκιμασιών γίνεται διερεύνηση και διάγνωση της αλλεργικής πάθησης και προτείνεται η κατάλληλη θεραπεία

Αντιμετωπίστε τώρα

Αλλεργία στα Αντιβιοτικά

Αλλεργία σε αντιβιοτικό προκαλείται όταν ο οργανισμός εμφανίζει ανοσολογική αντίδραση σε φάρμακο, δηλαδή το ανοσοποιητικό το αντιλαμβάνεται λανθασμένα ως επικίνδυνο και ενεργοποιεί μηχανισμούς που οδηγούν σε συμπτώματα. Οι πιο συχνά αναφερόμενες αλλεργίες αφορούν τις πενικιλίνες (π.χ. αμοξυκιλλίνη) και, λιγότερο συχνά, τις κεφαλοσπορίνες. Είναι σημαντικό να ξεχωρίζουμε την πραγματική αλλεργία από τις απλές ανεπιθύμητες ενέργειες, γιατί η εσφαλμένη «ταμπέλα» αλλεργίας οδηγεί συχνά στη χρήση ευρύτερου φάσματος αντιβιοτικών, που μπορεί να είναι λιγότερο κατάλληλα, να έχουν περισσότερες παρενέργειες και να συμβάλλουν στο πρόβλημα της αντοχής των μικροβίων.

Όλοι όσοι λένε «είμαι αλλεργικός/ή στην πενικιλίνη» είναι πράγματι αλλεργικοί;

Όχι. Πολλοί άνθρωποι έχουν μια παλιά ανάμνηση από την παιδική ηλικία ή εμφάνισαν διάρροια/ναυτία, και αυτό καταγράφηκε ως αλλεργία. Στην πράξη, ένα μεγάλο ποσοστό όσων φέρουν την ταμπέλα αλλεργικοί σε πενικιλλίνη δεν έχει πραγματική αλλεργία όταν αξιολογείται με ειδικό έλεγχο. Επιπλέον, ακόμη και σε άτομα με πραγματική αλλεργία, η ευαισθησία μπορεί να εξασθενήσει με τον χρόνο, γι’ αυτό και η σωστή επανεκτίμηση είναι πολύ χρήσιμη.

Ποια συμπτώματα θεωρούνται τυπικά αλλεργικής αντίδρασης;

Οι αλλεργικές αντιδράσεις στα αντιβιοτικά μπορεί να είναι άμεσες (συνήθως μέσα σε 1 ώρα από τη λήψη) ή επιβραδυνόμενες (ώρες έως ημέρες μετά).

Στις άμεσες αντιδράσεις, τα πιο χαρακτηριστικά συμπτώματα είναι:

κνίδωση (πομφοί/καντήλες που φαγουρίζουν και μετακινούνται)
αγγειοοίδημα (πρήξιμο σε χείλη, βλέφαρα, πρόσωπο)
συριγμός, βήχας, δύσπνοια ή σφίξιμο στο στήθος
έντονη γενικευμένη φαγούρα, ερυθρότητα

Αυτά τα συμπτώματα μας κάνουν να σκεφτόμαστε IgE-μεσολαβούμενη αλλεργία, που είναι και το σενάριο με τον μεγαλύτερο κίνδυνο για αναφυλαξία.

Πότε μιλάμε για αναφυλαξία και επείγον περιστατικό;

Αναφυλαξία είναι η σοβαρή, γενικευμένη αλλεργική αντίδραση που μπορεί να απειλήσει τη ζωή. Χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση γιατί είναι επείγουσα κατάσταση. Σημάδια που πρέπει να θεωρούνται επικίνδυνα είναι:

δυσκολία στην αναπνοή, βράγχος φωνής, αίσθημα ότι κλείνει ο λαιμός
έντονο πρήξιμο γλώσσας/λαιμού
ζάλη, λιποθυμική τάση, αίσθημα κατάρρευσης (πτώση πίεσης)
ταχυκαρδία, ωχρότητα, έντονη αδυναμία
έντονα γαστρεντερικά συμπτώματα μαζί με άλλα σημεία αλλεργίας (π.χ. εμετοί + κνίδωση/δύσπνοια)

Σε μια τέτοια εικόνα, η αντιμετώπιση είναι επείγουσα και η βασική θεραπεία είναι η αδρεναλίνη.

Τι γίνεται με τα εξανθήματα που εμφανίζονται μέρες μετά;

Τα επιβραδυνόμενα εξανθήματα είναι πολύ συχνά, ιδιαίτερα στα παιδιά. Μπορεί να εμφανιστούν μετά από αρκετές ημέρες θεραπείας και να μοιάζουν με διάχυτο κοκκινωπό εξάνθημα τύπου ιλαράς. Σε αρκετές περιπτώσεις δεν πρόκειται για πραγματική αλλεργία, αλλά για:

ιογενές εξάνθημα από την ίδια τη λοίμωξη
αλληλεπίδραση ιού και αντιβιοτικού (παράδειγμα: αμοξυκιλλίνη για θεραπεία λοιμώδους μονοπυρήνωσης)

Ποια συμπτώματα είναι πιο πιθανό να είναι παρενέργεια και όχι αλλεργία;

Συχνές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι οι παρακάτω:

ναυτία, κοιλιακό άλγος, φούσκωμα
διάρροια
πονοκέφαλος
κολπική καντιντίαση/κνησμός μετά από αντιβιοτικά

Αυτά είναι ιδιαίτερα ενοχλητικά, αλλά δεν σημαίνουν υποχρεωτική αποφυγή επόμενης χορήγησης.

Υπάρχουν επιβραδυνόμενες αντιδράσεις που είναι σοβαρές και δεν επιτρέπουν επανέκθεση;

Ναι, και εδώ χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Υπάρχουν σπάνιες αλλά σοβαρές επιβραδυνόμενες αντιδράσεις, όπως:

Σύνδρομο DRESS (εξάνθημα, πυρετός, περιφερική ηωσινοφιλία, λεμφαδένες, πιθανή προσβολή ήπατος/οργάνων)
Σύνδρομο Stevens–Johnson / Τοξική Επιδερμική Νεκρόλυση (εκτεταμένες φυσαλίδες, αποκόλληση δέρματος, προσβολή βλεννογόνων)
Serum sickness-like reaction (πυρετός, αρθραλγίες, εξάνθημα)

Σε αυτές τις περιπτώσεις, η επανέκθεση στο ύποπτο φάρμακο θεωρείται επικίνδυνη και απαιτείται εξειδικευμένη καθοδήγηση.

Πώς γίνεται η διάγνωση της αλλεργίας σε αντιβιοτικό;

Η αξιολόγηση ξεκινά από ένα πολύ καλό ιστορικό: ποιο αντιβιοτικό ήταν, ποια δόση, πόσο γρήγορα εμφανίστηκαν τα συμπτώματα, πώς έμοιαζε το εξάνθημα, αν υπήρχε δύσπνοια/πρήξιμο, τι φάρμακα χρειάστηκαν για να περάσει και αν υπήρχε ταυτόχρονα λοίμωξη.

Για πολλά αντιβιοτικά υπάρχει δυνατότητα δερματικού ελέγχου με αλλεργικα τεστ σε ειδικο Αλλεργιολόγο και, όταν το ρίσκο είναι χαμηλό, μπορεί να γίνει ελεγχόμενη δοκιμασία χορήγησης (drug challenge) υπό ιατρική επίβλεψη. Αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για να αφαιρεθεί μια λανθασμένη ταμπελα «αλλεργίας», ώστε ο ασθενής να μπορεί να λαμβάνει τις σωστές πρώτης γραμμής θεραπείες στο μέλλον.

Αν είμαι αλλεργικός στην πενικιλίνη, είμαι αλλεργικός και στις κεφαλοσπορίνες;

Όχι απαραίτητα. Υπάρχει κάποιος βαθμός διασταυρούμενης αντιδραστικότητας, αλλά είναι πολύ μικρότερος απ’ όσο πιστεύονταν παλιότερα και εξαρτάται συχνά από τις πλευρικές αλυσίδες του αντιβιοτικού. Αυτός είναι ακόμη ένας λόγος που η αξιολόγηση από αλλεργιολόγο έχει αξία: βοηθά να ξεκαθαριστεί τι πραγματικά πρέπει να αποφεύγεται.

Τι πρέπει να κάνω αν υποψιαστώ αντίδραση όσο παίρνω αντιβιοτικό;

Αν εμφανιστεί ήπια αντίδραση (π.χ. φαγούρα, ήπιο εξάνθημα χωρίς δύσπνοια/πρήξιμο), το σωστό είναι να επικοινωνήσεις με τον γιατρό που το χορήγησε για οδηγίες. Δεν είναι καλή ιδέα να παίρνει κανείς αποφάσεις μόνος του, γιατί μπορεί:

να διακόψει άσκοπα μια απαραίτητη θεραπεία ή
να αγνοήσει μια αντίδραση που χρειάζεται επείγουσα εκτίμηση.

Αν εμφανιστούν σημάδια αναφυλαξίας (δύσπνοια, πρήξιμο σε γλώσσα/λαιμό, ζάλη/λιποθυμία), τότε χρειάζεται άμεση επείγουσα βοήθεια.

Με σωστή αξιολόγηση, πολλοί ασθενείς μπορούν να χρησιμοποιούν ξανά με ασφάλεια τα κατάλληλα αντιβιοτικά όταν τα χρειαστούν.